Kırmızı Çilli şeker fasulye tohumu Speckled Dixie Butterpea
Dixie Speckled Butterpea Tohumu — Kremamsı Dokulu Çilli Lima Fasulyesi
Gönderilecek ürün: 1 Pakette 20+ adet tohum
Ata tohum.
Yuvarlağa yakın benekli taneler piştiğinde tereyağı gibi kremamsı bir doku kazanır; çorbayı koyulaştırır, yahninin suyunu içine çeker… Dixie Speckled Butterpea, adı bezelyeyi çağrıştırsa da Phaseolus lunatus olan ata tohum lima fasulyesidir.
Baklanın tam tersi takvimle büyür: don geçmeden ve toprak 18 °C'yi aşmadan ekilmez. Sıcak yazı sever, taze iç tane ve kuru tane verir; doğru pişirildiğinde sıradan fasulyeden belirgin biçimde farklı, yumuşak ve dolgun bir doku sunar.
Neden Bu Çeşit?
Bu bakla, bezelye ya da adi fasulye değildir; lima fasulyesidir. 'Butterpea' adındaki pea sözcüğü yanıltıcıdır. Onu mutfakta ayıran benekli tanesi ve kremamsı dokusu, bahçede ayıran ise sıcak toprak isteğidir.
Kaynakta bitkinin çalı mı sırık mı olduğu kesinleşmediği için ilk yıl bir-iki bitkinin yanına destek hazırlayın. Sürgünler sarılmaya başlarsa sağlam bir sırık kurun; oturak gelişirse desteğe gerek kalmaz.
Hızlı Künye
| Botanik adı | Phaseolus lunatus 'Dixie Speckled Butterpea' |
| Köken | Tür Amerika kıtası kökenli · büyük taneli hat Andlar, küçük taneli hat Mezoamerika |
| Tohum tipi | Ata tohum · açık tozlaşan, tohumu alınabilir sabit çeşit |
| Tat | Pişirildiğinde kremamsı, dolgun ve yumuşak |
| Bitki | Türde çalı ve 1,5–5 metreye uzanan sırık tipler bulunur · bu hattın tipi kaynakta kesinleşmedi |
| Bakla ve tane | Yuvarlağa yakın, benekli-çilli taneler · tür genelinde 1–3 cm |
| Olgunlaşma | Tür genelinde 75–85 gün · çeşide özgü kesin gün sayısı doğrulanmadı |
| Işık | Tam güneş · günde en az 6–8 saat |
| Ekim | Mayıs–Haziran · toprak 18 °C'yi geçince |
| Hasat | Ağustos–Ekim |
| Yetiştirme yeri | Bahçe ve sera |
| Mutfak | Taze iç tane, kuru tane, çorba ve yahni |
| Yaşam Döngüsü | Tek yıllık |
| Paket İçeriği | 20+ tohum |
| İklim kuşağı | Türkiye'nin tamamında sezonluk olarak yetiştirilir · Türkiye soğuğa dayanıklılık haritası |
Adına Doğru Tohum
Kendi tohumunuzu almanın ön şartı, elinizdeki tohumun gerçekten o çeşit olmasıdır. Zengarden'da her çeşit ayrı hasat edilir, ayrı etiketlenir ve ayrı saklanır; çeşitlerin karışmaması bizim en temel işimizdir. Bu paketten çıkan bitki Dixie Speckled Butterpea'dır — benekli-çilli tanesi ve kremamsı lima fasulyesi dokusu çeşidin kendisidir. Ata tohum ve açık tozlaşandır; kendi tohumunuzu alıp aynı soyu sürdürebilirsiniz.
Tohum saklamanın püf noktası: Lima fasulyesi ağırlıkla kendine döllenir. Çeşidi doğru temsil eden sağlıklı bitkilerden birkaç baklayı tamamen kurumaya bırakın; kabuk kâğıtlaştığında ve tane tırnakla ezilmediğinde ayıklayın. Nemli, çatlak veya lekeli taneleri eleyip sağlam tohumları iyice kurutun.
Topladığınız Dixie Speckled Butterpea tohumlarını sıcak yaz bahçesi olan kişilerle paylaşın. Bunun ata tohum bir lima fasulyesi olduğunu ve tanelerin mutlaka doğru yöntemle pişirilmesi gerektiğini birlikte anlatın.
Bakla arıyla dölleşir; yakında yetişen başka çeşitlerle kolayca melezlenir. Tohumluk alacaksanız tek çeşit yetiştirin ya da çiçekleri açmadan önce kapatıp elle tozlayın.
Zengarden Notu
Dixie Speckled Butterpea hem bahçede hem mutfakta isimlerin oyununu bozar: bezelye değildir, bakla değildir, sıradan fasulyeye de benzemez. Benekli tanesi tencerede kremamsı bir kıvama dönüştüğünde neden 'tereyağı fasulyesi' dendiği anlaşılır.
Saklama ve Dürüst Beklenti
Tohumları serin, kuru, karanlık ve ani sıcaklık değişimlerinden uzak bir yerde saklayın. Doğru saklanan lima fasulyesi tohumu çoğunlukla 3–4 yıl canlılığını korur.
Çimlenme ve hasat zamanı; toprak sıcaklığına, neme, bitkinin çalı veya sırık gelişimine ve saklama koşullarına göre değişir. Kaynakta çeşide özgü kesin bitki formu ve gün sayısı doğrulanmadığından sabit değer vaat edilmez.
Dixie Speckled Butterpea Tohumu — Sık Sorulan Sorular
Mutfakta Nasıl Değerlendirilir?
Baklalar dolgunlaşıp kabuk hâlâ yeşilken taze iç tane olarak, tamamen kuruduğunda kuru tane olarak kullanın. Taneleri en az 5 saat ıslatın, ıslatma suyunu dökün ve taze suda 100 °C'de en az 30 dakika kaynatın; pişirme suyu çorba kıvamından ayrı tutulmalıdır.
Lima fasulyesi çiğ yenmez. Ham tanedeki fitohemaglütinin ve siyanojenik glikozitler nedeniyle taze ya da kuru taneleri en az 5 saat ıslatın, suyunu dökün ve taze suda 100 °C'de en az 30 dakika kaynatın. Yavaş pişirici tek başına yeterli değildir.
Tohumdan Dixie Speckled Butterpea Tohumu nasıl yetiştirilir?
Don tehlikesi tamamen geçip toprak 18 °C'nin üzerine çıktığında tohumu doğrudan yerine 3–4 cm derine ekin. Soğuk toprakta çimlenme yavaşlar ve tohum çürüme riski taşır; Mayıs ekimi Türkiye'nin çoğu bölgesinde daha güvenlidir.
Bakla Gibi Kışa Değil, Sıcak Toprağa nasıl yapılır?
Lima fasulyesi dondan zarar görür. Toprak 18 °C'yi geçmeden ekmeyin; çimlenme için 20–29 °C aralığında çoğunlukla 7–14 gün gerekir. Fide yerine doğrudan ekim, kökün yerinde ve kesintisiz gelişmesini sağlar.
Oturak tipte sıra üzerinde 10–15 cm, sıralar arasında 60–75 cm bırakın. Sırık gelişim gösterirse ocak başına 3–4 tohum ve ocaklar arasında 25–30 cm kullanıp 1,5–5 metreyi taşıyabilecek destek kurun.
Sulama, Besleme ve Hasat nasıl yapılır?
Çiçeklenme ve bakla bağlama döneminde düzenli sulayın; su stresi çiçek dökümünü artırır. Baklagil olduğu için fazla azot vermeyin. Sıcak-kuru havada kırmızı örümceği, nemli havada antraknozu izleyin; havadar dikim ve nöbetleşe ekim temel korumadır.
Taze iç tane için baklalar dolgunlaştığında, fakat kabuk hâlâ yeşilken toplayın. Kuru tane ve tohumluk için baklaları bitki üzerinde tamamen kurutun. Her iki hasatta da taneleri çiğ tüketmeyin; güvenli hazırlama ve tam kaynatma adımını uygulayın.
18 °C Altında Acele Etmeyin nasıl yapılır?
Toprak 20–29 °C olduğunda çimlenme çoğunlukla 7–14 gün sürer. 18 °C'nin altında çıkış yavaşlayabilir ve tohum çürüme riski artar; erken ekim yerine toprağın gerçekten ısınmasını bekleyin.
Önce Bitkinin Formunu Okuyun nasıl yapılır?
Bu hattın çalı mı sırık mı olduğu kaynakta kesinleşmediği için ilk sezonda desteği hazır tutun. Bitki sarılmaya başlarsa erkenden yönlendirin; destek ihtiyacını geç fark etmek dolu baklalarla ağırlaşan sürgünlerin kırılmasına yol açabilir.
| Yaşam döngüsü | : | Tek yıllık |
| Ekim ayı | : | Mart, Nisan, Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos |
| Hasat ayı | : | Mayıs, Haziran, Temmuz, Ağustos, Eylül, Ekim |
| Işık | : | Tam güneş |
| Yetiştirme yeri | : | Bahçe, Saksı / Konteyner |
| Tohum Tipi | : | Atalık Tohum |
