Jackson Wonder Lima Fasulye Tohumu – Benekli Bakla Fasulyesi
Jackson Wonder Lima Tohumu – Kuraklığa Dayanıklı Benekli Lima
Türkiye yazı için doğru lima özelliği: bu çeşidi kuraklığa dayanıklı ve sıcağa dirençli diye tanımlıyor. Taneler tan zemin üzerine mor benekli.
Neden jackson wonder lima fasulyesi tohumu?
Kuraklığa ve sıcağa dayanıklı. kayıtlı; 3–9 dayanıklılık bölgeleri veriliyor.
Çift kullanımlı. genç baklalar şeker bezelyesi gibi pişirilebiliyor, olgun taneler kurutulup saklanabiliyor.
~1888, adı Georgia'daki Jackson kasabasından. Kaynağın ifadesindeki "yaklaşık" (around) kelimesini koruyoruz — yıl kesin verilmiyor.
Hızlı Künye
| Botanik Ad | Phaseolus lunatus 'Jackson Wonder' |
| Köken | Amerika (Georgia) |
| Tohum Tipi | Atalık (açık tozlaşan) |
| Yaşam Döngüsü | Tek yıllık (sıcak mevsim bitkisi) |
| Bitki Boyu | Çalı; 45–60 cm |
| Bakla ve tane | Yeşil baklalar; tan zemin üzerine mor benekli taneler; beyaz kokulu çiçekler |
| Işık | Tam güneş (günde en az 6–8 saat) |
| Ekim Zamanı | Mayıs–Haziran |
| Hasat Zamanı | Ağustos–Ekim |
| Olgunlaşma | 65–85 gün |
| Yetiştirme Yeri | Bahçe, sera |
| Kullanım | Genç bakla (bütün), olgun kuru tane |
| Paket İçeriği | 25+ tohum |
Mutfakta Kullanım ve Faydaları
Genç bakla: Bütün olarak, şeker bezelyesi gibi pişirilerek.
Besin değeri: Lima fasulyesi protein, lif, demir, folat ve potasyum bakımından zengin bir baklagildir. Önemli güvenlik uyarısı: Lima fasulyesi çiğ yenmez. Ham tanede bulunan fitohemaglütinin ve siyanojenik glikozitler ısıyla parçalanır. arasında rakam farkı var ve biz daha güvenli olanı yazıyoruz: lima maddesinde "en az on dakika kaynatma" geçerken, fitohemaglütinine ayrılmış kaynak (FDA Bad Bug Book) çok daha sıkı bir yöntem veriyor: en az 5 saat ıslatma, ıslatma suyunu dökme ve taze suda 100 °C'de en az 30 dakika kaynatma. Bu yüzden 30 dakika kuralını öneriyoruz. Ayrıca yavaş pişirici tek başına yeterli değildir: 75 °C'de toksinler tamamen yok olmayabiliyor. Bu, taze iç tane için de kuru tane için de geçerlidir. Süslemelik/çizgili tipler için bazı pişirmenin bile yeterli olmayabileceği uyarısını yapıyor — yenmek üzere yetiştirilmiş çeşitleri tercih edin.
Yetiştiricinin Notu
Lima çiğ yenmez — 30 dakika kuralı. Doğru yöntem: en az 5 saat ıslatın, ıslatma suyunu dökün, taze suda 100 °C'de en az 30 dakika kaynatın. Sık tekrarlanan "10 dakika" rakamı yerine daha güvenli olanı yazıyoruz. Yavaş pişirici tek başına yeterli değildir — 75 °C'de toksinler tamamen yok olmayabiliyor. Konserve lima zaten pişmiş olduğu için ayrıca kaynatılmasına gerek yok.
Lima adi fasulyeden daha sıcak toprak ve daha uzun sezon ister. lima fasulyeleri "sıcak toprak, sıcak hava ve adi fasulyeden bir miktar daha uzun bir yetişme sezonu gerektirir"; normalden serin geçen bir yazda "kötü performans gösterirler". Lima ayrıca kaba dokulu, kumlu toprakta daha iyi yetişiyor.
Hasat işareti tanenin rengi. Taze iç lima için: tanenin rengi yeşilden krem ya da beyaza döndüğünde toplayın. Kuru tane için baklaların tamamen kurumasını bekleyin.
Toprak ısınmadan ekmeyin. minimum 10 °C, tercihen 16–27 °C toprak sıcaklığı veriyor. Soğuk toprakta tohum çimlenmek yerine çürür. Çimlenme 18–29 °C'de 7–10 gün.
Islahçı ve bakla ölçüsü için kayıt yok. Kaynak yılı "yaklaşık 1888" diye veriyor ama ıslahçı adı ve bakla uzunluğu belirtilmiyor. Hastalık dayanımı da belgelenmemiş.
Ekim, Bakım ve Hasat
Ekim: Lima fasulyesi sıcak sever ve dondan ölür. Toprak sıcaklığı 18 °C'nin üzerine çıktıktan sonra, don tehlikesi tamamen geçince doğrudan tarlaya 3–4 cm derine ekin. Soğuk toprakta tohum çürür.
Aralık: Oturak (çalı) tipte sıra üzeri 10–15 cm, sıra arası 60–75 cm. Sırık tipte ocak başına 3–4 tohum, ocak arası 25–30 cm.
Destek: Sırık tipler 1,5–5 metreye kadar boylanır ve sağlam bir destek ister. Oturak tipler destek istemez ve daha erken hasada gelir.
Sulama: Çiçeklenme ve bakla bağlama döneminde düzenli sulayın; su stresi çiçek dökümü yapar. Yaprakları ıslatmayın.
Gübreleme: Baklagildir, azot bağlar; azotlu gübre gerekmez. Fazla azot bitkiyi yaprağa yönlendirir.
Hasat: İki aşamada toplanır. Taze iç tane için baklalar dolgunlaştığında ama kabuk hâlâ yeşilken toplayın. Kuru tane için baklaları bitki üzerinde tamamen kurutun. Her iki durumda da pişirme şarttır.
Bitki sağlığı: Sıcak-kuru havada kırmızı örümcek, nemli havada antraknoz görülebilir. Havadar dikim ve nöbetleşe ekim en iyi korumadır.
Adına Doğru Tohum
Kendi tohumunuzu almanın ön şartı, elinizdeki tohumun gerçekten o çeşit olmasıdır. Zengarden'da her çeşit ayrı hasat edilir, ayrı etiketlenir ve ayrı saklanır; çeşitlerin karışmaması bizim en temel işimizdir. Bu paketten çıkan bitki çalı tipte, benekli taneler veren bir lima fasulyesidir (Phaseolus lunatus). Georgia'daki Jackson kasabası bağlantısı ve yaklaşık 1888 tarihi kayıtlıdır.
Lima fasulyesinde tohum saklamanın püf noktası: Lima fasulyesi ağırlıkla kendine döllenir; ev bahçesinde tohumu güvenle alınabilen baklagillerdendir. Tohumluk için baklaları bitki üzerinde tamamen kurutun; kabuk kâğıtlaştığında ve tane tırnakla ezilmediğinde hazır demektir. Nemli toplanan tane küflenir. Ayıklarken çatlak ve lekeli taneleri eleyin.
Topladığınız tohumları yetiştirebilecek kişilerle paylaşın ve onlara bu tohumun atalık olduğunu anlatın. Atalık tohumları ancak böyle kaybetmeden koruyabilir, gelecek nesillere aktarabiliriz.
Sık Sorulan Sorular
Lima çiğ yenir mi?
Hayır. En az 5 saat ıslatın, ıslatma suyunu dökün, taze suda en az 30 dakika kaynatın. Yavaş pişirici tek başına yeterli değil.
Lima adi fasulyeyle aynı şey mi?
Hayır, ayrı türler: lima Phaseolus lunatus, adi fasulye Phaseolus vulgaris. İkisi de Phaseolus cinsinden ama farklı türler. Limanın iki bağımsız evcilleştirme öyküsü var: And kökenli iri taneli (yaklaşık MÖ 2000) ve Mezoamerika kökenli küçük taneli Sieva tipi (yaklaşık MS 800).
Genç baklası gerçekten yenir mi?
Kaynak bunu açıkça yazıyor: genç baklalar şeker bezelyesi gibi pişirilerek yenebiliyor. Yine de limalarda pişirme kuralı her aşamada geçerlidir — çiğ tatmayın.
Jackson wonder lima fasulyesi tohumu ne zaman ekilir?
Don tehlikesi tamamen geçtikten ve toprak 18 °C'yi aştıktan sonra, Türkiye'nin çoğu yerinde Mayıs ayında doğrudan tarlaya ekilir. Bakla ile karıştırmayın: bakla serin sever ve kışa ekilir, lima fasulyesi sıcak sever ve dondan ölür.
Atalık mı, hibrit mi? Kendi tohumumu alabilir miyim?
Atalık (açık tozlaşan) bir çeşittir; ağırlıkla kendine döllendiği için tohumu güvenle alınır. Baklaları bitki üzerinde tamamen kurutup taneleri ayıklayın.
Tohumlar kaç günde çimlenir?
Toprak sıcaklığı 20–29 °C olduğunda çoğunlukla 7–14 gün içinde çimlenir. 18 °C altında çimlenme yavaşlar, tohum çürüyebilir.
Çiğ yenir mi?
Hayır. Lima fasulyesi çiğ tüketilmez. Doğru yöntem: en az 5 saat ıslatın, ıslatma suyunu dökün ve taze suda en az 30 dakika kaynatın. Yavaş pişirici tek başına yeterli değildir. Bu kural taze iç tane için de kuru tane için de geçerlidir.
Bakla mı, fasulye mi?
Fasulye. Botanik adı Phaseolus lunatus; bakla ise Vicia faba'dır. Türkçe'de "şeker fasulye", "tereyağı fasulyesi" gibi adlarla da anılır. Yetiştirme takvimi baklanınkinin tam tersidir: bakla kışa ekilir, bu yaza.
Pakette kaç adet tohum var?
Bir pakette 25+ adet jackson wonder lima fasulyesi tohumu gönderilir.
Gönderim, Saklama ve Güvence
Jackson wonder lima fasulyesi tohumu Zengarden güvencesiyle, nem almayan ambalajda özenle paketlenir ve etiketlenir.
Saklama: Ekim zamanına kadar serin, kuru, karanlık ve ani sıcaklık değişimlerinden uzak bir yerde saklayın. Doğru saklanan lima fasulyesi tohumu 3–4 yıl canlılığını korur.
Küçük bir püf noktası: çimlenmeyi en çok etkileyen şey toprak sıcaklığıdır. Toprak ısınmasını beklemek, erken ekmekten her zaman daha iyi sonuç verir; sabreden bahçıvan daha gür ve daha eşit bir sıra elde eder.
| Yaşam döngüsü | : | Tek yıllık |
| Ekim ayı | : | Mayıs, Haziran |
| Hasat ayı | : | Ağustos, Eylül, Ekim |
| Işık | : | Tam güneş |
| Yetiştirme yeri | : | Bahçe, Sera |
| Tohum Tipi | : | Atalık Tohum |
